تاریخ اساطیری ایران
این کتاب برای دانشجویان دوره کارشناسی رشته تاریخ در بخشی از درس «تاریخ ایران باستان» و رشته فرهنگ و زبانهای باستانی در درس «اساطیر ایران» و رشته باستانشناسی در بخشی از درس «اسطوره شناسی» تهیه شده است. امید است علاوه بر جامعه دانشگاهی، سایر علاقهمندان نیز از آن بهرهمند شوند.
فهرست :
پیشگفتار چاپ چهاردهم
فصل اول: کلیات
واژه اسطوره
تعریف اسطوره
دلیل وجودى اسطوره
اصل و ماهیت و زمان اسطورهها
فایده اسطورهشناسى
منابع اساطیر ایران
پیش درآمدى بر اساطیر ایران
اساطیر ایران
آفرینش از دیدگاه اساطیر ایرانی
فصل دوم: سه هزار سال نخستین
الف) دنیای روشنیها و نیکیها (قلمرو اورمزد)
ب) دنیای تاریکیها و بدیها (قلمرو اهریمن)
فصل سوم: دوره پایانی سه هزار سال نخستین و برخورد دو نیرو
آفرینش مادى و پیشنمونههاى گیتیى
فصل چهارم: پایان سه هزار سال دوم و آغاز سه هزار سال سوم
یورش دوم اهریمن
نخستین زوج بشر
فرزندان نخستین زوج بشر
پیشدادیان
فصل پنجم: سه هزار سال چهارم
هزاره اول از سه هزار سال چهارم
هزاره دوم و سوم از سه هزار سال چهارم
کتابشناسی
فهرست اعلام
ایرانیها
ایرانیها غالباً، بسته به دیدگاهی که دارند، از درک کلیت امور غافل میمانند. این امر در مورد غربیها نیز صادِق است. آنان نیز تنها از دریچه ایرانِ عصر پهلوی یا ایرانِ عصر جمهوری اسلامی به قضایا نگاه میکنند. این کتاب ــ برخلاف ایرانیها و غربیها ــ از ایرانِ پارسی و اسلامی، از ایرانِ گذشته و حال، از پیشرفتهای باشکوه و غفلتزدگیهای نامیمون سخن میگوید. نویسنده با ترسیم رشتههای طولانی تاریخ و فرهنگ ایرانی کوشیده است کشوری را بشناساند که از بابت موقعیت جغرافیایی برای غرب و از لحاظ هویت و عواطف برای تمام ایرانیها حائز اهمیت است.
نهضت امام حسین و قیام کربلا
در این کتاب تحلیلی در بنیادها و ماهیت قیام کربلا با اتکا به منابع دست اول است. پایبندی مؤلف به اصول نقادی تاریخی و پیراسته از پیرایه های عاطفی، از ویژگیهای نوشته به شمار می رود. در دیدگاه مؤلف حادثه کربلا یکی از مهم ترین نتایج تجدید حاکمیت امویان در تاریخ اسلام است.
او بر این نظریه تأکید دارد که "واقعه کربلا در فراسوی کشاکش حسین بن علی (ع) و یزید، ستیز رویارویی دو مذهب بود، اما نه با ستیزی با عریان ستیزی توحید و شرک یا ستیز پیامبر اسلام و ابوسفیان بن حرب، بلکه در عصر تجدید اقتدار اشرافیت اموی و خلفای دیروز، کشاکشی تلخ و دشوار بود میان شرک نهان شده در کسوت توحید و توحید غریب مانده در جامه تنهایی و بی پناهی کامل سال 61 هجری".
در بخشهای هفتگانه کتاب مؤلف ابتدا با بررسی و نقد مهم ترین منابع تحقیق حادثه کربلا، با عنایت به ارزش گذاری مؤلفان و روش شناختی آنان، به ارزش روایات ابومخنف مهم ترین گزارشگر نهضت کربلا پرداختند و پس از بیان چگونگی روند شکل گیری اشرافیت اموی، حوادث کربلا و محورهای کلی نهضت را از آغاز سلطنت یزید تا شهادت امام حسین (ع) شرح و تبیین کرده است؛ و در ادامه با بررسی و تحلیل اهداف و مبانی تئوریک و اعتقادی نهضت حسینی به همراه بحثی در پیامدهای قیام کربلا، بحث را به پایان برده است. بخش نهایی کتاب حاوی گزارشی از نام و نشان شهدای کربلا براساس آثار تاریخی و مقاتل است.
شورشیان آرمانخواه
شورشیان آرمانخواه، گزارش فشرده و مستندی از تاریخ جنبش چپ مارکسیستی را در ایران از ١٣٢٠ تا ١٣٦٢ (که آخرین سازمانهای مارکسیستی فروپاشید) دربر میگیرد. نویسنده کوشیده است با پیروی از روششناسی علمی فرایند جنبش چپ و فراز و فرودهای آن را در متن تاریخ معاصر ایران گزارش کند و از آن مهمتر به پیکاوی علل ناکامی چپ در ایران بپردازد. کتاب بیشتر به دوره تاریخی پس از کودتای ٢٨ مرداد تا فروپاشی کامل چپ مارکسیستی در نیمه دهه ١٣٦٠ تأکید دارد و این دورهای است که در سایر کتابهای تاریخ بسیار کمتر به آن پرداخته شده است.
در مورد فعالیت و کارنامه چپ در دوران پس از انقلاب نیز شاید تا کنون گزارشی تاریخی به زبان فارسی منتشر نشده باشد. شورشیان آرمانخواه، نه تنها بازیگران اصلی صحنه (احزاب و سازمانهای عمده)، بلکه بازیگران فرعی و حاشیهای (گروهها و هستههای کوچک مارکسیستی) را نیز (چه آنها که در داخل کشور فعالیت داشتند و چه آنها که زیستگاهشان خارج از کشور بود) دربر میگیرد. مهمترین و ارزشمندترین ویژگی کتاب (چنان که از عنوان دومش پیداست) این است که به کاوش و بررسی علل شکست و ناکامی چپ در ایران به ویژه فروپاشی نهاییاش در دهه ١٣٦٠ میپردازد. مازیار بهروز مدت سه سال استاد مدعو در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی بوده است و اکنون استادیار دانشگاه ایالتی سانفرانسیسکو است.