آفرین سیاوش
در حماسة فردوسی، قهرمان رازآمیزی وجود دارد که بیگناه در تبعید کشته میشود و از خونش گیاهی میروید. در گذشتهها هر سال در اول نوروز به نام و آیین او مراسمی در ماوراءالنهر برگزار میشد. این قهرمان که سیاوش نام دارد وارد فهرست ایزدان نباتی چون دموزی و تموز شد. به ویژه همتای ادونیس یونانی فینیقی تبار که بسیار زیبا و فریبنده بود در اوستا چند بار نام سیاوش، کوی سیاورش ملقب به نامآور و شریف آمده است. در شاهنامة فردوسی سیاوش پسرکاوس، شاه کیانی، و پدر کیخسرو است که در تبعید به توطئة گرسیوز و فرمان افراسیاب، شاه تورانی، کشته شد. در سدههای سوم و چهارم هجری، مغان ماورالنهر روز اول نوروز، خروسی قربانی میکردند و در مرگ سیاوش میکشتند. آیا از این روایتها از اوستا تا تاریخ بخارا میتوان بیچون چرا گفت که سیاوش ایزدی نباتی است مانند خدایان بینالنهرین و مصری و آسیای صغیر، همسان تموز و آتیس و ادونیس؟. کتاب حاضر پاسخی است به انبوهی نوشتههای فارسی و به زبانهای خارجی که این قهرمان حماسی را ایزد نباتی خواندهاند و گاهی از این فراتر رفته و این تندیس گیاهی را به آن سوی مرزهای فرهنگی ایران انداختهاند. در این نوشته از یافتههای جدید هندشناسان دربارة حماسهها به ویژه آثار خانم دکتر «رومیلا تاپار»، تاریخنگار معاصر هند، سود جسته شده است.
زندگینامه: از مجموعهی مکتبها، سبکها و اصطلاحهای ادبی و هنری
پژوهشی در قصه اصحاب کهف: داستان هفت خفتگان
ژان-فرانسوا لیوتار
ژان فرانسوا لیوتار (98-1925) یکی از برجستهترین اندیشهگران انتقادی در نیمة دوم سدة بیستم بود. شهرت او بیشتر به خاطر تحلیلهای راهگشایش از پسامدرنیسم و پسامدرنیته که محور اصلی مورد توجه نگارنده در این کتاب هستند. نویسنده میکوشد در کتاب حاضر که مجلدی از مجموعة اندیشهگران انتقادی است، با گزینش دقیق، منسجم و هدفمند اندیشههای اساسی این متفکر، به جای دانشی سطحی، شناختی عمقی به خواننده ارائه و انگیزهای برای خوانشهای پیشرفتهتر مهیا کند.
ژاک دریدا
تاریخچهی آواشناسی و سهم ایرانیان
آواشناسی یکی از شاخههای زبانشناسی و بر سه نوع است: آواشناسی تولیدی، صوتی (آکوستیک) و شنیداری در آواشناسی تولیدی، آوای زبان را بر اساس اندامهای گفتاری توصیف میکنند. در آواشناسی صوتی، ویژگیهای فیزیکی آواهای زبان بررسی میشود. آواشناسی شنیداری نیز، مربوط به نحوة ادراک آواها است و بیشتر با روانشناسی زبان پیوند دارد. امروزه برای بررسی آواشناسی لازم است پیشینة آواشناسی در پیشینة مطالعات زبان جستوجو شود. بدینمنظور، در این کتاب، آواشناسی در محدودة زمانی حدود قرن ششم قبل از میلاد تا قرن پانزدهم میلادی بررسی شده است. نخست دربارة یونان، روم، هند و دانشمندانی که در آن کشورها و در آن دوره، زبان را بررسی کردهاند، بحث شده است. سپس مطالبی دربارة اوضاع اجتماعی ایران، پس از ورود اعراب، زبان علم و چگونگی مطالعات دستوری آورده شده است. در پایان، آواشناسی در سرزمینهای اسلامی بررسی و آثار دانشمندان در حوزة آواشناسی زبان عربی و آواهای زبان فارسی در قرون اولیة هجری ارزیابی و شرحی بر آنها داده شده است؛ ضمن آن که، سهم دانشمندان ایرانی در تکوین آواشناسی نیز در همین مقال مشخص گردیده است.
طبیعت و قاعده: آن چه سبب میشود تا فکر کنیم
در کتاب حاضر، دربارة کارکرد مغز انسان، سازوکار تفکر، آگاهی، اخلاق، دین، هنر و دیگر نکتههای مهم علمی، فلسفی و اجتماعی در قالب گفتوگوی میان دو متفکر بحث شده است؛ یکی «پل ریکور» فیلسوفی که موجب رونق بحث هرمنوتیک در پایان سدة بیستم شد و دیگر «ژان پییر شانژو» دانشمند و پژوهشگری در حوزة نوروبیولوژی. این کتاب در هفت فصل با این عناوین به نگارش درآمده است: برخورد ضروری: دانش و بصیرت، دانش از مغز و آگاهی از خویشتن و امر زیستی و امر هنجار بنیاد؛ جسم و ذهن: در جستوجوی گفتمانی مشترک: ابهام دکارتی، نقش نور و ساینس و به سوی گفتمانی از نوع سوم؛ مدل نورونی و آزمون تجربی: مغز انسان و ابژههای ذهنی؛ آگاهی از خویشتن و آگاهی از دیگران: فضای آگاهی، مسالة حافظه و فهم خویشتن، فهم دیگری؛ سرچشمة اخلاق: تکامل داروینی و ضوابط اخلاقی؛ اشتیاق و هنجارها: گذر به هنجار؛ جهانشمولی اخلاقی و اختلافهای فرهنگی: تفاوت باورها، رسوایی شر و...