اثر شایستهی تقدیر در سیوپنجمین دورهی کتاب سال
در بخش فلسفهی غرب سال ۹۶
نوشتار و تفاوت مجموعهای از نخستین مقالات دریدا است که در سال ۱۹۶۷ منتشر شد و در میان آثار او جایگاهی ممتاز دارد. دریدا در هریک از این مقالات، که نوعی سکوی پرتاب شمرده میشوند، بعضی درونمایههای بنیادی و روشهای کلیدی اندیشمندان بزرگ عصر خویش (روسه، فوکو، ژابس، هوسرل، هایدگر، لویناس، ارتو، فروید، باتای، لوی استروس و …) را مورد سنجش قرار میدهد. از خلال این سنجش، خطوط و عناصر شکلدهندهی فضای اندیشهی دریدایی اندکاندک چهره مینمایند تا در آثار بعدی او سیمای مشخصتری پیدا کنند. تنوع، غنا و اهمیت مسائل مطرحشده، شیوهی پرسشگری و نقد دریدا در این جستارها تولد اندیشمندی را بشارت میداد که برای ماندن آمده بود و تأثیر انکارناپذیرش بر اقلیم فلسفی زمانهاش گواه آن بوده است.
معرفی کتاب آیا نقد سکولار است؟ (کفرگویی، جراحت، و آزادی بیان)
نویسندگان کتاب آیا نقد سکولار است؟ یکراست به سراغ مفاهیمی میروند که از مبانی بدیهیانگاشتهشدهی رویکرد انتقادی محسوب میشوند. آنها ماشهی نقد را بهسوی خود نقد میچکانند و مستقیم آن را هدف قرار میدهند. این منتقدان با وفاداری بیحدوحصر خود به رویکرد انتقادی، لوازم و تعلقاتی را وامیکاوند که به انسان منتقد مدرن امکان منتقدبودن میدهد. بدینترتیب، نویسندگان این مجموعه به این یگانه سنگر تفکر انتقادی نیز رحم نمیکنند و به جستوجوی تناقضات و خاستگاههای نقد میروند، نقدی که سنگبنای خود را سکولاریزم و رهایی از امر متعالی میپندارد. آیا نقد سکولار است؟ مجموعهی ۶ یادداشتِ بههمپیوسته از طلال اسد، صبا محمود، جودیت باتلر و وندی براون است. این متون از خلال ماجرای کاریکاتورهای دانمارکی، که در سالهای ۲۰۰۵ و ۲۰۰۸ منتشر شدند، به بررسی جایگاه نقد در جوامع غربی و ارتباط سازندهی آن با مفاهیمی چون سکولاریزم و دینداری، آزادی بیان و سرکوب، و نیز کنشورزی انسان معاصر میپردازند.
انگیزهی انتخاب بهیموت برای ترجمه، نهتنها اهمیت آن بهدلیل تحلیل علل و عوامل و شرح تاریخ انقلاب انگلستان، بهعنوان نخستین انقلاب در عصر مدرن، بلکه و بهویژه ربط و پیوند نظری آن به کتاب لویاتان است. لویاتان توصیف و تحلیل گذار از وضع طبیعی به جامعهی مدنی و دولت و استقرار قدرت و حاکمیت و تبعیت و فرمانبرداری است در حالی که بهیموت توصیف روند قهقرایی یعنی فروپاشی حاکمیت و دولت و گسترش نافرمانبرداری و بازگشت به وضع طبیعی و عودت ددمنشی و جنگ همه بر ضد همه است.
بهیموت تنها کاربرد نظریهی عمومی لویاتان در یک نمونهی خاص تاریخی نیست، بلکه زمینهی پیدایش حوزهی فکری دیگری در اندیشهی هابز را فراهم میکند و به تولید «دانش سیاسی» جدید میانجامد که میتوان از آن بهعنوان آموزش یا تربیت سیاسی نام برد.
برگرفته از مقدمهی کتاب
کتاب «بهیموت یا پارلمان طولانی» برای هر خواننده ای که به بافت تاریخی اندیشه «توماس هابز» علاقه مند است، از ضروریات به حساب می آید. هابز، این فیلسوف بزرگ سیاسی در کتاب مشهور دیگرش به نام "لویاتان" ، چارچوبی تحلیلی برای بحث در مورد فتنه ، عصیان و تجزیه سلطه ارائه کرده بود. اما از کاربرد این چاچوب در مسائل انضمامی تا حدودی طفره رفته بود. هابز برای رفع این مشکل کتابی دیگر را از خود به جا گذاشت. کتابی با عنوان "بهیموت" که حدود سال 1668 به اتمام رسید و در اصل به عنوان کتابی مکمل در کنار لویاتان قرار میگیرد. و می شود گفت اساسا این کتاب نشان دهنده کاربرد سیستماتیک این چارچوب وضع شده در جنگ داخلی انگلیس است. لویاتان توصیف و تحلیل گذار از وضع طبیعی به جامعه ی مدنی و دولت و استقرار قدرت و حاکمیت و تبعیت و فرمانبرداری بود، درحالی که بهیموت توصیف روند قهقرایی یعنی فروپاشی حاکمیت و دولت و گسترش نافرمانبرداری و بازگشت به وضع طبیعی و عودت ددمنشی و شرارت مردم و جنگ همه بر ضد همه است. بهیموت تنها کاربرد نظریه ی عمومی لویاتان در یک نمونه ی خاص تاریخی نیست، بلکه زمینه ی پیدایش حوزه ی فکری دیگری در اندیشه ی سیاسی هابز را فراهم می کند و به تولید «دانش سیاسی» جدیدی می انجامد، که می توان از آن به عنوان «آموزش یا تربیت سیاسی» نام برد.
… به این اثر بهعنوان اصول ریاضی فلسفهی طبیعی مینگرم. چرا که بهنظر میرسد وظیفهی اصلی فلسفه این است که نیروهای طبیعی موجد حرکات در پدیدهها را بیابد و آنگاه از نیروهای بهدست آمده پدیدههای دیگر را تبیین کند و با این دیدگاه است که گزارههای کتابهای اول و دوم را ارائه نمودهام. در کتاب سوم، من این نیروها را در تشریح منظومهی جهانی بهکار گرفتهام و با استفاده از گزارههایی که در کتابهای قبلی به طریق ریاضی طرح و اثبات شدهاند و از روی پدیدههای سماوی، نیروی جاذبهی اجسام به سوی خورشید و سیارات دیگر را بهدست آوردهآم و آنگاه با استفاده از این نیروها و گزارههای دیگر که آنها نیز جنبهی ریاضی دارند، حرکات سیارات، ستارههای دنبالهدار، ماه و دریا را نتیجه گرفتهام.
معرفی کتاب از مدرنیسم تا پست مدرنیسم (متنهایی برگزیده - ویراست دوم)
کتاب از مدرنیسم تا پستمدرنیسم مجموعهای جامع از متون کلاسیک و معاصر مربوط به مدرنیسم و پستمدرنیسم است.
این مجموعه با تکیه بر این فرض که دانشپژوهان و دانشجویان نمیتوانند بدون شناختی قبلی از بسط و تکامل مدرنیته به ارزیابی پستمدرنیسم بپردازند مباحث کنونی را در متن نقادی مدرنیته از قرن هفدهم به اینسو قرار داده است.
این کتاب که به ترتیب زمانی و موضوعی تنظیم شده است متنی است ایدهآل برای دانشجویان و عموم خوانندگان، زیرا گستردگی و عمق پوشش این اثر آن را به منبعی غیرقابل چشمپوشی برای پژوهش در رشتههای مختلف فلسفی، ادبی، فرهنگی، نظریهی اجتماعی و دینی تبدیل میکند.
افزودههای ویراست جدید دربرگیرندهی بیست متن برگزیدهی جدید است از چهارده نویسندهی غالباً متأخری که بیانکننده یا منتقد پستمدرنیسم بودهاند.
ویراستار کتاب، آقای کِهون، استاد فلسفه در دانشگاه بوستون و نویسندهی کتابهای معضل مدرنیته (۱۹۸۸) و غایات فلسفه (۱۹۹۵) است.
از مدرنیسم تا پست مدرنیسم (متنهایی برگزیده - ویراست دوم) - انتشارات نی
معرفی کتاب تاریخ اندیشه سیاسی غرب (جلد اول) (از یونان باستان تا عصر روشنگری)
در تاریخ اندیشهی سیاسی غرب، با شرحی روشن و پویا از افکار مهمترین اندیشمندان سیاسی غرب مواجهایم. نویسنده به توصیف صرف اندیشهها بسنده نمیکند و ناظری بیطرف باقی نمیماند، بلکه عملاً با مسائل فکری درگیر میشود و در نهایت به شرحی متوازن و درعینحال روزآمد از اندیشههای قدیم و جدید میرسد. با توجه به مسائل حاد معاصر، تأکید نویسنده بر طرح مباحث این اندیشمندان اثر را هرچه بیشتر روزآمد میکند. در این میان، آنچه بیشتر اهمیت دارد، احاطهی مکللند به موضوعات سیاسی و طرح مسائل بنیادی است. ازاینرو تاریخ اندیشهی سیاسی غرب میتواند مدخلی مناسب برای آشنایی با سیر تحول مبانی و مفاهیم سیاسی غرب باشد. جی. اس. مکللند استاد علوم سیاسی در دانشگاه ناتینگهام و استاد مدعو در دانشگاههای ایندیانا و ساکرامنتو است. از دیگر آثار وی میتوان راستگرایی در فرانسه: از دومستر تا مورا و توده: از افلاطون تا کانتی نام برد.
تاریخ اندیشه سیاسی غرب (جلد اول) (از یونان باستان تا عصر روشنگری) - انتشارات نی
خنده چیست و شوخطبعی چگونه در تاریخ تکامل انسان به اینجا رسیده است؟ مهمترین تئوریها دربارهی خنده، طنز و شوخطبعی کداماند، چه میگویند و قوت و ضعف هرکدام در کجاست؟ رابطهٔ طنز با اخلاق چگونه است و جنبههای مثبت و منفی در زمینهی اخلاق کداماند؟ آیا میتوان طنز را یک تجربهی زیباییشناختی در نظر گرفت؟ علوم تجربی دربارهی خنده و شوخطبعی چه میگویند؟ جان موریل در این کتاب میکوشد با زبانی نسبتاً ساده به چنین پرسشهای مهمی دربارهی خنده و انواع شوخطبعی پاسخ دهد. او که استاد فلسفهی دین در کالج ویلیام اند مری در ویرجینیای آمریکاست، سالهاست که در مقام یکی از برجستهترین پژوهشگران و نظریهپردازان حوزهی طنز شناخته میشود.
«دیرینهشناسی دانش به جستوجوی هیچ آغازی ترغیب نمیکند؛ دیرینهشناسی تحلیل را به هیچ حفاری یا عمقیابی زمینشناختی پیوند نمیزند. دیرینهشناسی در درونمایهی عمومی توصیفی دلالت دارد که امر پیشاپیش گفتهشده را در سطح وجودش مطالعه میکند: در سطح کارکرد گزارهای که در آن اعمال میشود، در سطح شکلگیری گفتمانی که این امر پیشاپیش گفتهشده به آن تعلق دارد، در سطح سیستم عمومی بایگانی که این امر پیشاپیش گفتهشده با آن مرتبط است. دیرینهشناسی گفتمانها را کردارهایی خاص در عنصر بایگانی توصیف میکند.»
کتاب دیرینه شناسی دانش، اثری نوشته ی میشل فوکو است که اولین بار در سال 1969 منتشر شد. جنون، جنسیت، قدرت، دانش—آیا این ها حقایق زندگی هستند یا صرفا کلماتی در زبان انسان؟ فوکو در مجموعه ای از پژوهش های درخشان خود، فرضیاتی پنهان را به سطح می آورد که بر شیوه ی زندگی و تفکر ما سلطه دارند.
کتاب دیرینه شناسی تاریخ ابتدا به تشریح این مفاهیم می پردازد و سپس، روابط میان دانش، زبان و اقدام را به شکلی ژرف و قابل همذات پنداری مورد تحلیل و بررسی قرار می دهد. این کتاب که خلاصه ای از انگاره های دیرینه شناسانه ی خود فوکو نیز هست، اولین قدم به سوی داشتن درکی جامع از شیوه ی کنونی زندگی ما است.