معرفی کتاب دین در جوامع مدرن (مقالاتی در جامعهشناسی دین)
باور راسخ بسیاری از اندیشمندان دوران مدرن این بود که مدرنیته بر زمین ویرانهی دین پیریزی شده است. در این دوران، پارادایم غالب بر حوزههای گوناگونی چون فلسفه، جامعهشناسی، مردمشناسی، روانشناسی، روانکاوی و غیره نابودی گریزناپذیر دین در سیر تحول و دگرگونی اندیشهی بشری بود. این پارادایم بهویژه از نیمهی دوم سدهی بیستم با چالش جدی رشد و شکوفایی باورها، آداب و اعمال دینی در درون کشورهای غربی رهاشده از قیمومیت کلیسا روبهرو شد. کتاب حاضر گزیدهای است از نوشتهها و کنکاشهای اخیر چند چهرهی برجستهی جامعهشناس دین در فرانسه دربارهی وضعیت کنونی امر دینی این کشورها. نویسندگان بر این باورند که بازگشت امر دینی بیش از اینکه بهمعنای رجعت به گذشته باشد، فراوردهی پدیدهی بازخوانی منابع معنایی گذشته و نیز درهمآمیزی آنها با منابع مشروعیتبخش مدرن است. در چنین وضع و حالی، ملاکِ حقانیتِ یک باور تجربهی شخصی و رهاورد سودمند آن برای فرد است. رویهمرفته، کتاب حاضر میتواند نکات بسیار ارزندهای را در اختیار خوانندگان فارسیزبان قرار دهد و آنان را در دریافت بهتر از جایگاه دین، صور دینداری در جوامع مدرن و چالشهایی که دین در ظرف و زمینهی نوین با آن روبهرو است یاری دهد.
دین در جوامع مدرن (مقالاتی در جامعهشناسی دین) - انتشارات نی
معرفی کتاب هویت ایرانی (از دوران باستان تا پایان پهلوی)
هویت ملّی و قومی، مانند دیگر پدیدارهای اجتماعی، مقولهای تاریخی است که در سیر حوادث و مشی وقایع تاریخی پدیدار میشود، رشد میکند، دگرگون میشود و معانی گوناگون و متفاوت پیدا میکند. هویت ملّی و قومی از تصور تمایز و رویارویی میان «ما» یا «خودیها» در برابر «دیگران» یا «بیگانگان» نشئت میگیرد. این احساس دوگانگی میان «ما و دیگران» اگر در حد اعتدال و معقول باشد میتواند همچون نیرویی برای همیاری و اعتلای فرهنگی ظاهر شود و اگر به قلمرو تعصبات و دشمنیها و کینهتوزیهای ملّی و قومی و نژادی درآید یا به بهانهی چالش با تعصبات ملّی و قومی، به نفی و انکار و تمسخر میراث فرهنگی خویش بنشین، نیرویی ویرانگر خواهد شد، زایندهی دشمنی و ستیزهجویی. در این کتاب پس از بررسی فشردهی دیدگاههای مربوط به هویت قومی و ملّی، که بازسازی هویت ایرانی را در دوران ما شکل داده و به تصویر کشیدهاند، تحول تاریخی هویت ایرانی در دوران پیش از اسلام، سدههای میانهی اسلامی تا دوران صفویه، پیدایش هویت «شیعی ایرانی» در دورهی صفوی و سرانجام پیدایش تطور و هویت ملّی ایرانی در قرنهای نوزدهم و بستم میلادی بررسی و تحلیل میشود.
هویت ایرانی (از دوران باستان تا پایان پهلوی) - انتشارات نی
معرفی کتاب آستانه تجدد (در شرح تنبیهالأمة و تنزیهالملّة)
اثر شایستهی تقدیر در سیوچهارمین دورهی کتاب سال ۱۳۹۵
در حوزهی علوم اجتماعی
تنبیهالأمة و مؤلف ارجمندش نماد مکتبی فقهی ـ سیاسی شد که بیان دینی از آزادی و دموکراسی در مذهب شیعه فراهم میکرد و یا حداقل مقدمات چنین مهمی را تدارک میدید. به همین دلیل است که تنبیهالأمة در مرکز مناقشات معاصر ما، دربارهی استبداد و مردمسالاری از یکسو، و نوگرایی مذهبی و سکولار از سوی دیگر نشسته و در این چهار سوق، همزمان مورد توجه علاقمندان به مذهب، سیاست، تاریخ و ملیت قرار گرفت و «جاذبه و دافعهی» پردامنهای برانگیخت.
بحران اندیشه و سیاست در ایران معاصر، و اهتمام و توسعهی علوم انسانی در سطوح آموزش عالی، موجب اقبال روزافزون به تاریخ اندیشهی سیاسی معاصر گردید و باز هم تنبیهالأمة نائینی اهمیت مضاعفی از دیدگاه رابطهی دین و دموکراسی پیدا کرد. اما ادبیات کتاب نائینی چنان فشرده و دشوار است که خواننده و پژوهشگر امروز را با مشکلات جدی مواجه میکند.
در این کتاب مؤلف کوشیده است با توضیح واژگان در کنار متن و شرح و تحشیهی تنبیهالأمة اندیشهی مکنون در آن را بازنماید و امکانات و تنگناهای این اثر مهم را در راستای رابطهی دین و دموکراسی، و بهطور کلی، دین و دولت مدرن آشکار سازد.
آستانه تجدد (در شرح تنبیهالأمة و تنزیهالملّة) - انتشارات نی
از زمان انتشار این کتاب در سال ۲۰۰۳ این ایده که وضعیت استثنایی در دموکراسیهای غربی به پارادایم معمولِ حکومت بدل شده دیگر واقعیتی بدیهی است و هیچ تحلیل سیاسی جدی نمیتواند انکارش کند. نهتنها قوانینی که در پی حملات سپتامبر ۲۰۰۱ وضع شدند و دستکم دوبرابر محدودکنندهتر از قوانین ایتالیای فاشیستاند کاملاً در چارچوب [وضعیت استثنایی] میگنجند، بلکه اعلام وضعیت اضطراری در ۲۰ نوامبر بهمدت سه ماه در فرانسه گامی تعیینکننده در این چارچوب بود که البته دولت آن را تمدید هم کرده است. بدینترتیب وضعیت استثنایی بهگونهای ماندگار در قلب اروپا خانه کرده است.
اولین هدف آگامبن در این کتاب نشان دادن این نکته است که وضعیتهای اتفاقا خیلی هم استثنایی نیستند بلکه بنابر حکم مشهور بنیامین، تبدیل به «قاعده» شده اند. نویسنده با همین هدف به تبارشناسی وضعیت استثنایی از سرچشمه های کهناش در حقوق روم تا مظاهر مدرن ترش در فرانسه انقلابی آمریکای دوره جنگ داخلی آلمان نازی و ایتالیای فاشیست می پردازد تا نهایتا به این نتیجه برسد که وقتی وضعیت استثنایی بدل به قاعده شد نظام حقوقی سیاسی هم تبدیل به یک ماشین کشتار می شود. موتور زیست سیاسی این ماشین کشتار همان وضعیت استثنایی آگامبن غرب را به سوی یک جنگ داخلی عالم گیر پیش
است که به زعم میراند» نویسنده حتا گامی فراتر مینهد و وضعیت استثنایی را درون ماندگار ساختار حقوقی سیاسی و بلکه متافیزیکی غرب معرفی می کند. ساختار اصلی و آغازینی که ما به ازایش را باید در هستی شناسی و زبان جست. آگامین میگوید به موجب این ساختار بنیادین
که بین نوموس و لوگوس مشترک است قوه و فعل به طور ریشه ای از هم می گسلند. همه چیز به گونه ای است که انگار هم نوموس هم لوگوس محتاج نوعی منطقه ی آنومیک یا نامنطقی تعلیق بوده اند تا ارجاع خود را به عالم حیات توجیه و شالوده مند کنند. قانون ظاهرا فقط در صورت ادغام آنومی قادر است به حیات خود ادامه دهد درست همان طور که زبان فقط به شرط مصادره ی امر غیر زبانی میتواند موجودیت داشته باشد.
وضعیت استثنایی (با پیشگفتار نویسنده بر ترجمهی فارسی) - انتشارات نی
معرفی کتاب سیاست در بستر زمان (تاریخ، نهادها و تحلیل اجتماعی)
این کتاب پیشرو، نظاممندترین بررسیای است که تا به امروز درخصوص این گزارهی غالباً ادعاشده، ولی کمتر مطالعهشدهی «تاریخ مهم است» نگاشته شده است. غالب عالمان اجتماعی معاصر بهشکلی ناخودآگاه رویکردی مقطعی به دنیای اجتماعی در پیش میگیرند. لیکن وقتی رخدادها و فرایندهای اجتماعی از بستر زمانیشان جدا میشوند، معنایشان مخدوش میشود. پل پیرسون معتقد است با نشاندن سیاست در بستر زمان ـ ساختن تصاویر متحرک به عوض تصاویر مقطعی ـ میتواند ادراک ما را از پویاییهای اجتماعی پیچیده و نظریهها و روشهایی که برای تبیین آنها به کار میگیریم بهبود ببخشد.
سیاست در بستر زمان دریچهی جدیدی به ابعاد زمانی دنیای اجتماعی میگشاید. این کتاب طیفی از خصایص مهم و الزامات ناشی از فرایندهای اجتماعی متحول ارائه میکند: تنوع فرایندهایی که در دورههای زمانی معنادار شکوفا میشوند، مناسباتی که تحت تأثیر آنها احتمالاً چنین فرایندهایی بروز میکنند، و بیش از همه، اهمیت این ابعاد زندگی اجتماعی برای شناخت برایندهای سیاسی و اجتماعی مهم.
تحلیل پیرسون، که در طیف گستردهای از علوم اجتماعی میگنجد، هزینهی گزافی را آشکار میکند که علوم اجتماعی با غیرتاریخیشدن میپردازد و گنجینهای از ایدهها برای جانبخشیدن به ادراک ما از فرایندهای تاریخی فراهم میآورد. کتاب پیرسون، با نشاندن سیاست در بستر زمان، تأثیری دیرپای در آثار استادان و دانشجویان رشتههای علوم سیاسی، تاریخ، و جامعهشناسی تا اقتصاد و تحلیل سیاسی خواهد داشت.
سیاست در بستر زمان (تاریخ، نهادها و تحلیل اجتماعی) - انتشارات نی
معرفی کتاب یادداشتهای فؤاد روحانی (ناگفتههایی دربارهی سیاست نفتی ایران در دههی پس از ملیشدن)
اوپک در اواخر ۱۹۶۰ میلادی تأسیس شد و فؤاد روحانی در دومین کنفرانس (فوریه ۱۹۶۱) به دبیرکلی آن برگزیده شد. یادداشتهای او شامل مسائلی است که در فاصلهی چهارمین کنفرانس (خرداد ۱۳۴۱) و نشست مشورتی فروردین ۱۳۴۳ که هر دو در ژنو برگزار شد اتفاق افتاد. در کنفرانس چهارم سه قطعنامه به شمارههای ۳۱، ۳۲ و ۳۳ به تصویب رسید و روحانی مأموریت یافت که برای اجرای مفاد آنها به مذاکره با کمپانیها بپردازد. روحانی همین ماجرا را طی مقالهای با عنوان «یادی از نظریه و روش دولت ایران نسبت به اوپک در سالهای اول تأسیس آن سازمان» در ۱۱ مهر ماه ۱۳۷۵ انتشار داده است. ویراستاران کتاب که از همکاران روحانی در سازمان اوپک بودهاند، پس از دستیابی به یادداشتهای روزانهی او با تحقیق در اسناد آزادشدهی وزارت خارجه ایالات متحده و بریتانیا و نیز اسناد شرکت نفتی توتال فرانسه بیست فصل کتاب را، از ایجاد سازمان اوپک دبیرکلی روحانی، تصویب قطعنامهها، مذاکره با شرکتهای نفتی و رویهی شاه و دولت ایران در قبال اوپک تا پایان دبیرکلی روحانی، بهطور مشروح نگاشتهاند و جایجای آن را به یادداشتها و مقالهی روحانی ارجاع دادهاند. ویراستاران در ادامه سرگذشت اوپک را تا تنظیم و تقدیم قرارداد الحاقی به مجلس شورای ملی دنبال کردهاند. بدنهی اصلی کتاب پژوهش و نگارش ویراستاران و یادداشتها و مقالهی روحانی پیوستهای کتاب است.
یادداشتهای فؤاد روحانی (ناگفتههایی دربارهی سیاست نفتی ایران در دههی پس از ملیشدن) - انتشارات نی
فرهنگ اندیشههای سیاسی ترجمهٔ مدخلهایی از بخش سیاست و فلسفهٔ سیاسی کتاب فرهنگ تاریخچهٔ اندیشههاست که مهمترین کتاب مرجع نیمهٔ دوم قرن بیستم شناخته میشود. مزیت بزرگ مقالات این کتاب آن است که علاوه بر شرح و توضیح مفاهیم، تاریخچهٔ پدیدآمدن آنها و سیر تکوین و تحولشان نیز مورد بحث قرار گرفته است و میتواند دیدی تاریخی به خواننده بدهد.
در این کتاب مقالات به سه دستهٔ کلی تقسیم شدهاند: نخست مفاهیم کلی، سپس مفاهیم مرتبط با لیبرالیسم و سرانجام مفاهیم مرتبط با سوسیالیسم و مارکسیسم.
معرفی کتاب فرهنگ جامع لغات و اصطلاحات سیاسی (فارسی- انگلیسی)
این کتاب شکل تکاملیافته و به روزشدهٔ فرهنگ لغات و اصطلاحات سیاسی (فارسی ـ انگلیسی) است که برای اولینبار در سال 1370 منتشر شد. این فرهنگ با توجه به گسترش فعالیتهای کشورمان در مجامع بینالمللی و با هدف تسهیل در یادگیری و درک سریع و صحیح متون سیاسی-اجتماعی تدوین شده است و مخاطباناش علاقهمندان به فعالیتهای سیاسی، مطبوعاتی، خبری و تمام افرادی هستند که با خواندن و ترجمهٔ متون سیاسی-اجتماعی سروکار دارند.
در این فرهنگ علاوه بر معادل واژهها، ترکیبات هر واژه و نیز برخی اصطلاحات و واژههای عمومی که در زمینهٔ سیاسی-اجتماعی بسامد فراوانی دارند، حتیالامکان با مثالهای مناسب آمدهاند. هریک از این مثالها موردی از کاربرد واژهٔ موردنظر را در متون سیاسی نشان میدهد و خواننده را با مفهوم آن واژه در متن آشنا میسازد. برای استفادهٔ عمومیتر از این فرهنگ، برخی مثالهای حاوی ترکیبات پیچیده، که احتمال دارد مترجم را با اشکالات بیشتری مواجه سازند، بهطور کامل به فارسی و انگلیسی آمده است.
فرهنگ جامع لغات و اصطلاحات سیاسی (فارسی- انگلیسی) - انتشارات نی