بررسی تحولات مارکسیسم در جهان غرب، همچنین لزوم انتقاد از پایهها و مبانی نظریههای ساختارگرایی و پساساختارگرایی اهدافی بودهاند که پری اندرسون را به نگارش کتاب در مسیر ماتریالیسم تاریخی واداشتهاند.
در این کتاب تاریخی، فلسفی، جامعهشناختی و سیاسی با تناقضات مارکسیسم آشنا میشوید.
در عین حال، بحرانهایی را که تاکنون از سر گذرانده، مورد تحلیل قرار میدهید. ظهور ماتریالیسم تاریخی و گسترش آن از موضوعات اصلی این کتاب محسوب میشود.
دربارهی کتاب در مسیر ماتریالیسم تاریخی
پری اندرسون (Perry Anderson) در دههی 1970 در باب مشخصههای مارکسیسم کتابی نوشت با عنوان «ملاحظاتی دربارهی مارکسیسم غربی» که همچنان با گذشت پنج دهه از زمان انتشار آن، بهعنوان یکی از منابع اصلی برای شناخت مبانی مکتب مارکسیسم به شمار میرود.
نویسنده در بخشهایی از این کتاب پیشبینیهایی را در مورد آیندهی مارکسیستها ارائه داده بود که برخی از آنها محقق شدهاند اما برخی دیگر با گذر زمان، مهر باطل خوردهاند.
اثری که اکنون پیش رو دارید، کتاب در مسیر ماتریالیسم تاریخی (In the tracks of historical materialism) بازهم به همان نکاتی اشاره دارد که در کتاب قبلی بیان شده بودند و تجدیدنظرهای مؤلف را در باب برخی از مطالب و پیشبینیهای مطرحشده در اثر نخست وی، دربرمیگیرد.
اگرچه بهراحتی نمیتوان ادعا کرد کتاب دوم دنبالهای برای کتاب اول محسوب میشود اما این را هم نمیتوان انکار کرد که به لحاظ موضوعی و روششناختی شباهتهای بسیاری میان آنها دیده میشود.
از زمان چاپ کتاب ملاحظاتی دربارهی مارکسیسم غربی، نظریههای تازهای برای بررسی پدیدههای فلسفی، سیاسی، جامعهشناختی و تاریخی وارد میدان شدهاند. از میان آنها میتوان به نظریههای ساختارگرایانه و پساساختارگرایانه اشاره کرد. مبانی فکری این نظریهها گاه در تقابل با مارکسیسم قرار میگیرند.
یکی از اهداف پری اندرسون برای نگارش اثر حاضر این بوده که مارکسیسم را با توجه به رقبای تازهنفس خود، یعنی ساختارگرایی و پساساختارگرای، مورد تحلیل قرار دهد و مطالب کتاب پیشین خود را مجدداً ارزیابی کند.
کتاب حاضر، اثری است فشرده، هوشمندانه و تا حد زیادی قابلدرک برای طیف متنوعی از مخاطبان.