گلستان سعدی
کتاب گلستان را شیخ مشرّفبن مصلح سعدی شیرازی (متوفی به سال ٦٩١ یا ٦٩٤ هجری قمری) به سال ٦٥٦ تصنیف کرد. این کتاب مشتمل است بر مقدمهای در نعت خدا و سبب تحریر کتاب و آنگاه هشت باب گلستان میآید: در سیرت پادشاهان، در اخلاِ ق درویشان، در فضیلت قناعت، در فواید خاموشی، در عشق و جوانی، در ضعف و پیری، در تأثیر تربیت، در آداب صحبت؛ که هر کدام دارای چندین و چند حکایت است در آن باب، بجز باب هشتم، در آداب صحبت، که بیشتر جملات قصار است و در مواعظ و حکم.
کلیات سعدی
کلیات سعدی شاهکار شاعر بزرگ و جاودانهی ایران مشرف الدین مصلح بن عبدالله شیرازی است، که به تصحیح مرحوم فروغی تدوین شده است. شادروان محمدعلی فروغی چنین مینگارد: «کلیات شیخ سعدی گنجینهای است که نمیتوان قدر و قیمت برای آن معین کرد.
اگر از دست و زبان کسی برآید که از عهدهی ستایش او به درآید، دست و زبان من نیست و مرا آن جسارت نباشد که قدم به این میدان گذارم. از نثرش بگویم یا از نظمش؟ از حکمت و عرفانش بسرایم یا از اخلاق و سیاستش؟ مراتب عقلی او را بسنجم یا حالات عشقی؟ غزلیاتش را یاد کنم یا قصایدش را؟ به گلستانش دعوت کنم یا به بوستان؟
پس، بهتر آن است که سخن دراز نکنم و به همین کلمه قناعت ورزم که هرچند سرافرازانه میگویم که قوم ایرانی در هر رشتهای از علم و حکمت و ادب و هنرهای دیگر فرزندان نامی بسیار پرورانده و لیکن اگر هم به جز سعدی کسی دیگر نپرورده بود، تنها این یکی برای جاویدان کردن نام ایرانیان بس بود.
مداحی از شیخ سعدی را زبان و بیانی مانند زبان و بیان خود او باید؛ اما هیهات که چشم روزگار دیگر مانند او ببیند! هفتصد سال از زمان او میگذرد و نه تنها مانند او ظهور ننموده؛ بلکه نزدیک به او هم کم کس دیده شده است. گویی این شعر را دربارهی خود سروده است که: صبر بسیار بباید پدر پیر فلک را / تا دگر مادر گیتی چو تو فرزند بزاید.» کتاب حاضر را انتشارات «امیرکبیر» منتشر کرده است.