پدر سالاری جدید
هشام شرابی در کتاب پدر سالاری جدید، نظریهای درباره تغییرات تحریف شده در جامعه عرب را بیان میکند. این کتاب را میتوانید با ترجمه سید احمد موثقی بخوانید.
کتاب پدر سالاری جدید، دربردارنده نظریهای درباره تغییرات تحریف شده در جامعه عرب است. این کتاب نگاهی به وقایعی میاندازد که در دنیای عرب رخ میدهد و به نام پدر سالاری جدید شناخته میشود. این اثر حاصل سالها تلاش، تحقیق و تدریس نویسنده در دانشگاه است و با رویکردی انتقادی ساختارهای اقتصادی و اجتماعی سنتی و مدرن جهان عرب را مورد بررسی قرار میدهد.
بخشی از کتاب پدر سالاری جدید
سرخوردگیها و تحقیرها، خشم و نومیدی ناشی از این اوضاع، از سال ۱۹۴۸ م، و به ویژه از سال ۱۹۶۷ م، منجر به وارد آمدن ضربه روحی فلج کننده و فراگیری بر جهان عرب گردیده است. اکنون از خودگذشتگی (عملیات انتحاری با اتومبیل حامل بمب)، خشونت کور، فرار به خارج، یا مهاجرت در داخل، برای بسیاری از افراد راه خلاصی شده است. شدت بیزاری از خویش و کلْبی مسلکی، تنها با تعصبات قوم مدارانه و رویاهای بی پایه نسبت به شکوه و افتخار گذشته برابری می کند. علت این درماندگی گسترده، این تفرقه ناامیدکننده، این فروپاشی جهانی چیست؟ آیا علت اینها تنها صهیونیزم، استعمار، و امپریالیزم است؟ یا علت چیز دیگری است؛ چیزی در قلب جامعه؛ نوعی بیماری نامرئی که در حال خوردن و ساییدن مرکز است؟ مُفسران عرب متخصص موشکافی در وضعیت نهایی شده اند. اما برای بیرون ریختن تلخی و سرخوردگی کاری بیش از طغیان احساسات و بیان شفاهی آنها لازم است: ارائه چارچوبی تحلیلی که زمینه را برای تفسیری سامانمند فراهم سازد. نیاز به رویکردی نظری افزایش یافته، زیرا بحران عمیقتر و سرکشتر شده است. زمانی که اطلاعات روی هم انباشته میشود، تصویر کلی به طور فزایندهای تیره و تار و ناسازگار میشود. اکنون ما به نقطه ای رسیدهایم که دیگر نمیتوانیم به واسطه وجود درختان، جنگل را تشخیص دهیم. تلاش من در اینجا در جهت فراهم کردن چارچوبی است که در آن، واقعیت ها، وقایع، و جنبه های متنوع پدیده های اجتماعی و سیاسی سامانمند می شوند و معنی پیدا می کنند.دین و ساختار اجتماعی
معرفی کتاب دین و ساختار اجتماعی
خصیصۀ مهم این کتاب, که آن را از کتابهای مبانی جامعهشناسی دین متمایز میسازد, این است که بحثهای آن گامی فراتر از بحثهای مقدماتی مطرح در جامعهشناسی دین است. از این رو, بُعد تحلیلی کتاب بر بحثهای مربوط به شرح آراء جامعهشناسان و یا طرح اولیه موضوعات مورد بحث در جامعهشناسی دین غلبه دارد. در اغلب مقالات کتاب از دیدگاهها و مفاهیم متعددی برای تحلیل و تبیین پدیدههای دینی استفاده شده است, که این میتواند ذخیرۀ نظری بسیار خوبی را برای جامعهشناسان, تحلیلگران اجتماعی و دیگر علاقمندان به این مباحث فراهم کند.
حدیث های خیالی
۱. معرفی بیست حدیث خیالی که در مجمعالبیان آمده است بدینصورت که قول ابوجعفر طبری مفسّر معروف اشتباهاً بهعنوان حدیث ابوجعفر امام محمّد باقر(ع) معرّفی شده است. در این بیست مورد قولی که شیخ طوسی در تبیان از ابوجعفر طبری نقل کرده است طبرسی صاحب مجمعالبیان توهّم کرده است که مقصود از ابوجعفر امام محمّد باقر(ع) است و نظر طبری را بهعنوان حدیث امام معصوم در مجمع آورده است و این اشتباه بهتفسیر نورالثّقلین و المیزان و کتابهای دیگر نیز منتقل شده است.
۲. آیه «ماکانَ لِنَبیٍّ اَنْ یکونَ لَهُ اَسْری حَتّی یثْخِنَ فِیالْاَرْضِ» اشتباه تفسیر شده و مفسّران عموماً گفتهاند: معنای آیه این است که که آنچه در جنگ بدر انجام شد که از بعضی اسیران به دستور پیامبر(ص) فدیه گرفتند و آزاد کردند و بعضی را بیفدیه آزاد کردند این کار نامشروعی بود و حکم خدا این بوده است که همه اسیران قتل عام شوند. در این کتاب روشن شده است که هرگز حکم خدا این نبوده است که اسیران قتل عام شوند.
۳. در تفسیر آیه «اُحِلَّ لَکمْ لَیلَةَالصِّیامِ اَلرَّفَثُ اِلی نِسائکمْ...» اکثریت قریب بهاتفاق مفسران گفتهاند: اوّل حکم خدا این بود که در ماه رمضان اگر کسی افطارنکرده میخوابید سحری خوردن بر او حرام میشد و باید گرسنه روزه بگیرد تا اینکه کارگری افطارنکرده خوابش برد و بیسحری روزه گرفت و فردا درحین کلنگزدن از شدّت ضعف بیهوش افتاد و بهدنبال این حادثه با نزول آیه مزبور این حکم پرمشقّت نسخ شد. در این کتاب ثابت شده است که این مطلب حقیقت ندارد و این آیه حکمی را نسخ نکرده است.
۴. مفسران عموماً گفتهاند: قرآن دو بار نازل شده است: یکبار بهطور یکپارچه به بیتالمعمور در آسمان نازل گشته و بار دیگر تدریجاً در مدّت بیست سال به رسول خدا(ص) وحی شده است. در این کتاب ثابت شده است که قرآن فقط یکبار آنهم تدریجاً در مدّت بیست و سهسال بر رسول اکرم(ص) نازل شده است و نزول قرآن به بیتالمعمور افسانهای بیش نیست.
۵. فقهای شیعه به استناد یک حدیث جعلی آیه ۳۳ مائده (آیه محاربه) را به اسیران جنگی مربوط کرده و گفتهاند: آن دسته از اسیران که قبل از ختم جنگ دستگیر میشوند باید قتل عام شوند. در این کتاب ثابت شده است که این مطلب حقیقت ندارد و مدرک آن فقط یک حدیث جعلی از یک راوی دروغگو است و فقها فریب این راوی کذّاب را خورده و بهاجماع چنین فتوای ظالمانهای را صادر کردهاند!
پدر سالاری جدید
کتاب پدر سالاری جدید، دربردارنده نظریهای درباره تغییرات تحریف شده در جامعه عرب است. این کتاب نگاهی به وقایعی میاندازد که در دنیای عرب رخ میدهد و به نام پدر سالاری جدید شناخته میشود. این اثر حاصل سالها تلاش، تحقیق و تدریس نویسنده در دانشگاه است و با رویکردی انتقادی ساختارهای اقتصادی و اجتماعی سنتی و مدرن جهان عرب را مورد بررسی قرار میدهد.
در سال 1989 این کتاب به زبان عربی و در سال 1996 به زبان فرانسه منتشر شد و بر محیط روشنفکری و تحقیقاتی جهان عرب تأثیر به سزایی داشته و توانسته است راه جایگزینی برای درک جامعه عرب به دست دهد.