مکتب در فرایند تکامل
کتاب مکتب در فرایندتکامل، نوشته گرانسنگ استاد گرانقدر دکتر سیدحسین مدرسی طباطبایی بی تردید یکی از اثرگذارترین آثار در زمینه تاریخ تشیع در قرون اولیه ، در سالهای اخیر است که به گونه ای چشمگیر مورد استقبال پژوهشگران و اهل تحقیق و مطالعه در ایران قرار گرفته است. این کتابتوانسته است پاسخگوی شایسته ای به ابهامات و زوایای ناروشن تاریخ تحول اندیشه تشیع در نخستین سده های شکل گیری آن باشد. با گذشت چندین سال از نخستین چاپ این اثر، همچنان جایگاه خود را در میان آثار پر فروش حفظ کرده و کتاب به چاپ های متعددی رسیده است.
بررسی و نقد متون سیاسی در حوزه اسلام و ایران
«بررسی و نقد متون سیاسی» در صدد است برخی از معتبر ترین کتابهای رشته علوم سیاسی و (علوم اجتماعی) را ابتدا بررسی، و سپس نقد کند. البته، «نقد» در اینجا هم نقاط مثبت و مزایای متون، هم برخی کاستیها، را شامل میشود. به اعتقاد نگارنده، علوم سیاسی در ایران، علاوه بر مشکلات محتوایی، با آشفتگی مفهومی و روشی روبرو است. کتابها و متون بیست و سه گانه ای که در این مجموعه مورد بررسی و نقد قرار گرفته اند، در نوع خود از بهترین متون مربوطه محسوب میشوند، و نقدشان جز به بالا رفتن عیارشان نمی انجامد. امید آن است که متن حاضر بتواند گامی، هر چند ناچیز، در راستای رفع این گونه مشکلات محتوایی، مفهومی و روشی بردارد. جامعه علمی ما، به واقع، از یک سو به «بررسی و نقد متون»، و از طرفی دیگر به انصاف و بیطرفی، و در یک کلام «اخلاق نقد»، نیاز دارد.
تاریخ عمومی حدیث
چنانکه روشن است سنن و روایات پیامبر اسلام (ص) و امامان و مذهب (ع)در طی تاریخ پر فراز و نشیب خود با حوادث و نابسامانیهای مختلفی روبرو شده که این حوادث تا اندازه ای بر اصالت و خلوص آن تاثیر گذاشته است و بدون تردید استفاده مناسب از سنن و روایات موجود جز در پرتو شناخت علمی تاریخ حدیث و تمیز موارد سره از ناسره امکانپذیر نخواهد بود. کتاب حاضر در صدد است تا خوانندگان خود را در جریان تاریخ حدیث از اعصار نخستین تا دوره معاصر قرار دهد، به این جهت در مورد صدور حدیث و کیفیت تدوین آن در مراحل مختلف تاریخی اطلاعات و تحلیل هتای روشنی ارائه شده است.
اما آنچه در این میان قابل توجه است آنکه، تاکنون پیرامون وضعیت حدیث شیعه و سنی در دوره متاخران کمتر سخنی به طور دقیق و جدی مطرح شده است و لذا نویسنده کوشیده است در این قسمت از کتاب اطلاعات متنوع و ذیقیمتی از آثار و تلاش های دانشمندان شیعه و سنی را در این دوره به علاقه مندان تقدیم کند. مایه خرسندی است که کتاب حاضر با تکیه بر تجارب آموزشی ده ساله پس از چاپ نخست اینک با انجام اصلاحت متنوعی از جمله افرایش اطلاعات جدید، تجدید نظر در محتوی و ساختار کتاب، غنی سازی مباحث با منابع تخصصی، انجام ویراستاری علمی و مطبعی، افرودن نمایه های مورد نیاز تقدیم استادان ارجمند و دانشجویان گرامی می گردد.
حدیث های خیالی
۱. معرفی بیست حدیث خیالی که در مجمعالبیان آمده است بدینصورت که قول ابوجعفر طبری مفسّر معروف اشتباهاً بهعنوان حدیث ابوجعفر امام محمّد باقر(ع) معرّفی شده است. در این بیست مورد قولی که شیخ طوسی در تبیان از ابوجعفر طبری نقل کرده است طبرسی صاحب مجمعالبیان توهّم کرده است که مقصود از ابوجعفر امام محمّد باقر(ع) است و نظر طبری را بهعنوان حدیث امام معصوم در مجمع آورده است و این اشتباه بهتفسیر نورالثّقلین و المیزان و کتابهای دیگر نیز منتقل شده است.
۲. آیه «ماکانَ لِنَبیٍّ اَنْ یکونَ لَهُ اَسْری حَتّی یثْخِنَ فِیالْاَرْضِ» اشتباه تفسیر شده و مفسّران عموماً گفتهاند: معنای آیه این است که که آنچه در جنگ بدر انجام شد که از بعضی اسیران به دستور پیامبر(ص) فدیه گرفتند و آزاد کردند و بعضی را بیفدیه آزاد کردند این کار نامشروعی بود و حکم خدا این بوده است که همه اسیران قتل عام شوند. در این کتاب روشن شده است که هرگز حکم خدا این نبوده است که اسیران قتل عام شوند.
۳. در تفسیر آیه «اُحِلَّ لَکمْ لَیلَةَالصِّیامِ اَلرَّفَثُ اِلی نِسائکمْ...» اکثریت قریب بهاتفاق مفسران گفتهاند: اوّل حکم خدا این بود که در ماه رمضان اگر کسی افطارنکرده میخوابید سحری خوردن بر او حرام میشد و باید گرسنه روزه بگیرد تا اینکه کارگری افطارنکرده خوابش برد و بیسحری روزه گرفت و فردا درحین کلنگزدن از شدّت ضعف بیهوش افتاد و بهدنبال این حادثه با نزول آیه مزبور این حکم پرمشقّت نسخ شد. در این کتاب ثابت شده است که این مطلب حقیقت ندارد و این آیه حکمی را نسخ نکرده است.
۴. مفسران عموماً گفتهاند: قرآن دو بار نازل شده است: یکبار بهطور یکپارچه به بیتالمعمور در آسمان نازل گشته و بار دیگر تدریجاً در مدّت بیست سال به رسول خدا(ص) وحی شده است. در این کتاب ثابت شده است که قرآن فقط یکبار آنهم تدریجاً در مدّت بیست و سهسال بر رسول اکرم(ص) نازل شده است و نزول قرآن به بیتالمعمور افسانهای بیش نیست.
۵. فقهای شیعه به استناد یک حدیث جعلی آیه ۳۳ مائده (آیه محاربه) را به اسیران جنگی مربوط کرده و گفتهاند: آن دسته از اسیران که قبل از ختم جنگ دستگیر میشوند باید قتل عام شوند. در این کتاب ثابت شده است که این مطلب حقیقت ندارد و مدرک آن فقط یک حدیث جعلی از یک راوی دروغگو است و فقها فریب این راوی کذّاب را خورده و بهاجماع چنین فتوای ظالمانهای را صادر کردهاند!