تاریخ فلسفهی راتلج (جلد9): فلسفهی علم، منطق و ریاضیات در قرن بیستم
معرفی کتاب تاریخ فلسفهی راتلج - جلد نهم: فلسفه علم، منطق و ریاضیات در قرن بیستم
در کتاب تاریخ فلسفهی راتلج - جلد نهم: فلسفه علم، منطق و ریاضیات در قرن بیستم به موضوعاتی چون فلسفهی منطق و ریاضیات، فلسفهی فیزیک، فلسفهی علم، پوزیتیویسم منطقی و سایبرنتیک پرداخته شده و آرای فیلسوفانی چون فرگه و ویتگنشتاین توضیح داده میشود. استوارت جی. شانکر، استاد فلسفهی دانشگاه یورک کانادا، ویراستار جلد نهم تاریخ فلسفهی راتلج است.دربارهی کتاب تاریخ فلسفهی راتلج - جلد نهم: فلسفه علم، منطق و ریاضیات در قرن بیستم
بیشتر کسانی که در تاریخ فلسفهی علم سررشته دارند، میدانند اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم دو دورهی تأثیرگذار در این حوزه هستند. در این دوران تعامل میان علومی چون ریاضی، فیزیک، زیستشناسی و علوم اعصاب به اوج خود رسیده بود و مرتباً آثاری نگاشته میشد که باعث دگرگونی جهان علم میگشت. دانشمندانی چون ماکس پلانک، آلبرت انیشتین، ارنست رادرفورد، الکساندر فلمینگ، ریچارد فاینمن و... جملگی در این عصر میزیستند و به جامعهی علمی خدمات زیادی کردند. استوارت جی. شانکر (Stuart G. Shanker) در جلد نهم تاریخ فلسفهی راتلج مجموعهای از مقالات را گرد آورده که بیشتر در حوزهی فلسفهی علم، منطق و ریاضیات هستند. شانکر خود استاد فلسفه و روانشناسی دانشگاه یورک کاناداست و در باب فلسفهی ویتگنشتاین و هوش مصنوعی آثاری ارزنده نگاشته استگشتی با افلاطون
تصور کنید سوار ماشین زمان شدهاید و میخواهید در طول تاریخ سفر کنید . شاید روی زندگی خودتان متمرکز شوید و به یاد گریههای دوران کودکیتان بیفتید . به مدرسهای که دارید در آن حساب یاد میگیرید سرک میکشید و ناگهان در هنگام دست و پا زدن در بحران میانسالی ، با اتفاقات عجیب و غریبی روبرو میشوید! زمانی که مرگ فرا میرسد ، ماشین زمان با صدای گوشخراشی ترمز میکند تا بایستد و شما آرام آرام جلو میروید تا ببینید آن سوی مرگ چه میتواند باشد ؟ این کتاب همان سفر عادی یا فوق العادهای است که با کتاب « گشتی با افلاطون » در پیش میگیرید . در این کتاب شما یک همسفر دارید . به صندلی کنار راننده نگاه میکنید و خود افلاطون را میبینید که آمده است تا به شما کمک کند از همه چیز سر در بیاورید . مثلاً عاشق شدن شما را ملاحظه میکند و برایتان توضیح میدهد که چطور این تجربه شما را به الوهیت پیوند میزند . کتاب « گشتی با افلاطون » بر آن است تا به لحظاتی که سراسر گذر بسیار کوتاه ماشین زمان به زندگی گذشته و تاریخ گذشته ما گشوده است شکل جدیدی بدهد و نگاهی تازه بیندازد . در این راه اندیشههای برجستهای برای کشف کردن وجود دارد .
« گشتی با افلاطون » در ٢٦٢ صفحه ن راهی بازار نشر شده است .
مکاتب تفسیری (جلد اول)
معارف و علوم کتاب گرانسنگ قرآن، از نظر ظهور و خفای دلالت آیات و آسانی و دشواری فهم آنها از الفاظ و عبارات، سطحها و مرتبههای گوناگونی دارد؛ فهم مرتبهای از آن برای عموم آسان است و فهم کامل معارف، علوم و احکام آن، ویژه پیامبر اکرم (ص) و اوصیای گرانقدر ایشان است. مرتبهای از معانی و معارف آن نیز برای بشر قابل فهم و دستیابی است، ولی مستلزم تدبّر و تفسیر و تلاش علمی است. پوشیده نیست که برای فهم این بخش از معارف قرآن کریم، علوم و آگاهیهایی نیاز است که بدون آنها نمیتوان به فهم صحیح این مرتبه از معارف قرآن دست یافت.
از جمله دانشهایی که بیتردید در فهم صحیح این بخش از معارف قرآن کریم میتواند مؤثر باشد، آشنایی با قوتها و ضعفهای مکاتب تفسیری و نظریههایی است که تاکنون درباره چگونگی تفسیر قرآن پدید آمده است؛ همچنین شناخت ویژگیهای کتابهای تفسیری متناسب با آن مکاتب که با روشهای مختلف به تفسیر آیات پرداختهاند نیز در بهرهگیری صحیح از آن کتابها و درسآموزی از تجربهها و خطاهای مفسران پیشین بسیار سودمند است. برای تأمین این آگاهی مفید و ضروری، مجموعه سه جلدی کتاب مکاتب تفسیری تألیف شد و به صورت متن آموزشی در اختیار جامعه علمی و علاقهمندان قرار گرفته است.
خاستگاه آگاهي در فروپاشي ذهن دوجايگاهي
کتاب خاستگاه آگاهي در فروپاشي ذهن دوجايگاهي: گرچه مسئلهي آگاهي، پيدايش و كاركرد و ماهيت آن در انسان از زواياي بسيار متعدد علمي، فلسفي و اجتماعي... مورد بحث بوده است، با اين همه ميتوان گفت كه از نظر علمي ما هنوز در ابتداي راه هستيم: هيچ نظريهاي تاكنون سخن آخر را نگفته است و تا رسيدن به نظريهاي كه همهي جوانب اين پديدهي شگرف بشري ــ پديدهاي كه جوهرِ انسان شدنِ بشر را توضيح ميدهد ــ راهي طولاني در پيش داريم. همچنين ما بايد دريابيم كه هوموساپيينس چگونه به آگاهي دست يافت و علم و هنر و اخلاق را آفريد. و اين تحولِ عظيم، اين دستاوردِ شگفتانگيز، بدون نياز به يك جهش جديد پديد آمد. كشفِ مكانيسمِ موجِد اين تحول بزرگترين دستاورد بشري خواهد بود: كشف چگونگي تحولِ آن موجودِ وحشيِ جنگلي به انسان امروزي. سي سال كار مداوم جوليان جينز در اين زمينه، كوششهاي او در تبيين پارهاي از مسائل روانشناختي انسانِ امروزي و توضيح بسياري از رفتارهاي انسان كهن از خلال ادبيات باستاني، چنان شگفتانگيز و گاه تكاندهنده است كه بدون ترديد نميتوان از آنها به آساني گذشت. قرائتِ زبانيِ آگاهي، در كنار قرائت كاركردي و ابزاري آن، و قرائتهاي ديگر، طيف وسيعي در مقابل ما براي تعمق ميگشايند كه دانشجو و پژوهشگرِ آگاهي اگر هم براي مسائل مطروحه در آنها پاسخي نداشته باشد، لااقل بايد پرسشهاي مطرحشده را بداند. انسانها تقريبا از زمان پيدايش آگاهي به مسئلهي آگاهي وقوف داشتهاند. و هر عصري آگاهي را مطابق با مضامين و علايق خود توصيف كرده است. در عصر طلايي يونان، كه مردم آزادانه سير و سياحت ميكردند در حالي كه بردهها كار ميكردند، آگاهي هم به همان اندازه آزاد بود. هراكليت، به ويژه، آگاهي را فضايي عظيم ميدانست كه حتي با پيمودن همه راههايش نميتوان به مرزهاي آن دست يافت. هزار سال بعد آگوستين در ميان كوههاي پُر از غار كارتاژ از "كوهها و تپههاي تخيلات عاليهي من"، "دشتها و مُغارهاي حافظهي من" كه با مخفيگاههاي "تالارهاي متعدد و وسيع كه به نحو شگفتانگيزي با انبارهاي بيشمار مجهز شده است" حيرت زده شده بود. توجه كنيد كه چگونه استعارههاي ذهن دنيايي است كه ذهن دريافت ميكند. نيمه اول قرن نوزدهم عصر اكتشافات بزرگ زمينشناسي بود كه در آنها آثار گذشته در لايههاي پوستهي زمين نوشته شده بود. اين امر موجب مردمپسند شدن ايدهي آگاهي به صورت لايههايي شد كه گذشتهي فرد را ثبت ميكرد و اين لايهها عميق و عميقتر ميشد تا آنجايي كه نوشته ديگر قابل خواندن نبود. اين تاكيد بر ناخودآگاه تا سال 1875 رشد كرد. در اين سال بيشتر روانشناسان اظهار داشتند كه آگاهي تنها يك قسمت كوچك زندگي ذهني است و اين كه احساسات ناآگاه، ايدههاي ناآگاه و قضاوتهاي ناآگاه بخش اعظم روندهاي ذهني را تشكيل ميدهند. درميانهي قرن نوزدهم، شيمي بهعنوان علم مُد روز جايگزين زمينشناسي شد و آگاهي در نظر جيمز ميل و وونت و شاگردانش به صورت ساختار مركبي بود كه ميشد آن را در آزمايشگاه به عناصر دقيق حسها و احساسها تجزيه كرد. و همانگونه كه لوكوموتيوهاي بخار راه خود را در زندگي روزمره به طرف پايان قرن ميپيمودند، آنان نيز به همان صورت راه خود را به آگاهي از آگاهي پيمودند، نيمههوشيار تبديل به ديگ بخار انرژي فشاري شد كه مفرهايي آشكار ميطلبيد و هنگامي كه سركوب ميشد موجب رفتار رواننژندانه شده و از روياهاي ناسرانجام موفقيتهاي پنهاني ميساخت. ... (از مقدمهي كتاب)
کلام جدید
درسنامۀ پژوهشمحور و روشمندکلام جدید با تکیه بر منابع دست اول در پی افادۀ مفاهیم و مضامین مرتبط با چیستی کلام جدید است. فصلهای 12 گانۀکتاب جستارهایی مختلف از انواع تعاریف، خاستگاه و زبان دین، تجربۀ دینی، رابطه دین با جامعه یا اخلاق و نیز سایر موضوعات را پوشش میدهد. ویژگی متمایز این اثر، مراعات اختصار در عین جامعیت و نیز بومیسازی مطالب در عین بهرهگیری از منابع لاتین است. نگارنده با ترسیم کادرهایی چند در لابلای متن، مخاطب را به باریکبینی میخواند و از این رهگذر به مطالب، هم عمق و هم انعطاف میبخشد.
فهرست :
پیشگفتار
فصل اول: دین و مطالعات دینی
فصل دوم: خاستگاه دین
فصل سوم: اثبات وجود خدا
فصل چهارم: صفات خداوند
فصل پنجم: جایگاه شرور در نظام آفرینش
فصل ششم: نیاز به دین
فصل هفتم: زبان دینی
فصل هشتم: عقل و وحی
فصل نهم: تجربه دینی
فصل دهم: کثرتگرایی دینی
فصل یازدهم: دین در عرصه جامعه
فصل دوازدهم: دین و اخلاق
منابع
فرهنگ اصطلاحات و اعلام
نمایه
فکر کردن بیدرنگ و بادرنگ
در نگاه رایج، انسان موجودی عقلانی است که اغلب بر مبنای منطق تصمیم میگیرد؛ اگر هم گاهی از مسیر عقل منحرف میشود، ریشۀ آن را معمولاً باید در احساسات و هیجاناتی چون خشم، ترس، یا نفرت جُست.
از دهۀ هفتاد میلادی، دانیل کاهنمن و آموس تورسکی این نگاه را به چالش کشیدهاند. آنان با طراحی آزمایشهایی ساده، اما هوشمندانه، نشان دادهاند که ریشۀ بسیاری از خطاهای فکری ما نهفقط در هیجانات بلکه در دستگاه شناخت ماست. پژوهش این دو دانشمندِ روانشناس تأثیری ژرف بر علوم اجتماعی گذاشت و توجه رشتههای گوناگون، از فلسفه و حقوق گرفته تا سیاست و پزشکی، را جلب کرد؛ در این میان شاید بیشترین بهره را علم اقتصاد برد، چنان که شاخهای جدید به نام «اقتصاد رفتاری» شکل گرفت و در سال ۲۰۰۲ جایزۀ نوبل را در اقتصاد به کاهنمن اهدا کردند.
کتاب حاضر چکیدۀ سالها پژوهش نویسندۀ آن دربارۀ شگفتیها و کاستیهای ذهن انسان است، موجودی که میپندارد پادشاه افکار خویش است و فقط به ارادۀ خود تصمیم میگیرد. به گواه این کتاب اما، عوامل دیگری هم هستند که در شکلگیری باورها، تصمیمها و سلیقههای ما سهم دارند؛ شاید گریزی از آنها نباشد، اما میتوان با شناختشان منطقیتر فکر کرد وعاقلانهتر تصمیم گرفت.
«این کتاب شاهکاری به قلم اندیشمندی بزرگ است، کتابی خواندنی، حکیمانه و عمیق. بیدرنگ آن را بخرید، اما بادرنگ بخوانیدش. شیوۀ تفکر شما به جهان و به زندگی شخصیتان را دگرگون خواهدکرد.»
ریچارد تالر، برندۀ نوبل اقتصاد در سال ٢٠١٧، استاد اقتصاد دانشگاه شیکاگومفهوم امر سیاسی
مفهوم امر سیاسی پیشترض مفهوم دولت است. بر اساس کار برد زبانی مدرن، دولت منزلت سیاسی مردمی سازمان یافته در یک واحد سرزمینی محصور است. این چیزی نیست جز تعبیری کلی و نه تعریف دولت. از آنجا که در این کتاب درباره سرشت امر سیاسی بحث میشود، ذات دولت مورد برسی قرار گرفته است. مترجمان این کتاب، آن را نه تنها مهمترین اثر کارل اشمیت بلکه یکی از مهمترین آثار فلسفه سیاسی در قرن بیستم میدانند، چرا که کارل اشمیت از تأثیرگذارترین و در عین حال مناقشه برانگیزترین دانشمندان سیاسی صد سال اخیر است و هر روز نظر محققان بیشتری به آثار او جلب میشود. با توجه به این موضوع، کتاب مفهوم امر سیاسی، به عنوان یکی از مهم ترین آثار این نویسنده در اختیار فارسی زبانان قرار میگیرد. در مجموعهه حاضر علاوه بر مقاله «مفهوم امر سیاسی» مقاله دیگری از نویسنده با عنوان «عصر خنثی سازیها و سیاست زداییها» که در آن اشمیت به توصیف دیدگاه خود در باب تاریخ مدرن اروپا میپردازد، اضافه شده است. یک مقاله دیگر از لئواشتراوس با نام «یادداشتهایی در باب کارل اشمیت»، «کارل اشمیت در جستجوی امر سیاسی» نوشته موریس اوریکا و «الهیات سیاسی چیست» اثر هاینریش مایر تکمیل کننده این کتاب هستند.