درآمدی بر فلسفه دین
چکیده:
درآمدی بر فلسفۀ دین به قلم متکلمی معاصر و متشرعی مسیحی است که موضوعات اصلی این حوزه را صریح و دقیق تبیین میکند. دکتر مصطفی ملکیان ویراستار علمی ترجمۀ کتاب نیز بر «روش تحلیلی و سلوک حقیقتطلبانۀ» مؤلف تصریح دارد.
آنچه در 13 فصل این کتاب خواهید دانست مفاهیم مربوط به خدا، تجربه و صفات او، براهین وجودی، نظم، جهانشناسی و نیز مسئلۀ شرّ، معجزه و زندگی پس از مرگ خواهد بود.
این کتاب برای دانشجویان رشته الهیات (ادیان، عرفان، فلسفه و کلام) در مقطع کارشناسی به عنوان منبع اصلی درس «کلام جدید» به ارزش 4 واحد ترجمه شده است.
فصل اول: مفاهیم مربوط به خدا
فصل دوم: فلسفه و اعتقاد دینی
فصل سوم: سخن گفتن درباره خدا
فصل چهارم: خدا و شر
فصل هشتم: تجربه و خدا
فصل نهم: صفات خدا (1. سرمدیت)
فصل دهم: صفات خدا (2. علم مطلق)
فصل یازدهم: اخلاق و دین
فصل پنجم: برهان وجودی
فصل ششم: برهان جهانشناسی
فصل هفتم: برهان نظم
فصل دوازدهم: معجزه
فصل سیزدهم: زندگی پس از مرگ
کتابنامه
نمایه
مسائل اخلاقی: متن آموزشی فلسفهء اخلاق
چکیده:
مسائل اخلاقی، که متنی درسی درباره فلسفه اخلاق و اخلاق عملی است، افزون بر این که همه اصول روانشناختی تدوین کتاب درسی را به کار گرفته، دارای چهار ویژگی است که در میان کتابهای تألیفی یا ترجمه شده، جمع آنها صورت نپذیرفته است:
اشتمال بر اهمّ مباحث کنونی این زمینه؛ اتّکا بر عین سخنان برخی از بزرگترین فیلسوفان اخلاق؛ همه جانبهنگری و پرهیز مؤکد از ارائه فقط یک دیدگاه اخلاقی؛ رعایت انصاف در مواردی که داوری صورت گرفته است و سرانجام، طرح پرسشها و تمرینهایی که به راستی تأملبرانگیز و ژرفکاوانهاند و خواننده را از ابتلای ناآگاهانه به شیفتگی، جزم و جمود و تعصب به آرای یک متفکر میرهانند.
این کتابی است که نه سادگی را فدای عمق کرده و نه عمق را به جاطر سادگی فرو گذاشته است.
این اثر با عنوان مسائل اخلاقى که قبلاً یک بار توسط پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى منتشر شده کتابى درسى است که اولین فعالیت مشترک سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانى دانشگاهها(سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی و پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى است که مىتواند براى دانشجویان و پژوهشگران فلسفه اخلاق و زمینههاى وابسته به آن مفید واقع شود.
فصل 1
1- چیستی فلسفه اخلاق
2- اصول فعل اخلاقی: اخلاق هنجاری
مورد پژوهی: سقراط در زندان
بحث: عصیان مدنی
فصل 2
خودگرایی
بحث: حق حیات
حق حیات و سقط جنین
حق حیات و بهْکشی
حق حیات و حقوق حیوانات
فصل 3
سودگرایی: نظریه جرمی بنتام
سودگرایی: نظریه جان استوارت میل
چند انتقاد بر سودگرایی
بحث: مجازات
فصل 4
نظریه اخلاق ایمانوئل کانت
چند نقد و اصلاح درباره نظریه کانت
بحث: اخلاق جنگ
فصل 5
موجبیت علی و اختیار
بحث: رفتارگرایی
پیوست فرااخلاق
واژهنامه
مبانی اخلاق
چکیده:
مبانی اخلاق جی.ئی.مور، نخستین بار در سال 1903 انتشار یافت. این کتاب را نقطه آغاز مسلّم نظریه اخلاقی قرن بیستم دانستهاند.
لیتون استراچی تاریخ انتشار آن را «شروع عصر خرد» نامید و مینارد کینز آن را «برتر از افلاطون» دانست. این کتاب به تدریج به عنوان متنی کلاسیک، در باب نظریه اخلاق تحلیلی با اقبال گستردهای، که هنوز از آن برخوردار است، مواجه شد.
مور، به صورت پرآوازهای، استدلال میکند که نظریههای اخلاقی سابق به آفت «مغالطه طبیعتگرایانه» مبتلایند. نظریه خود او، که در پی پرهیز از این مغالطه است، مشتمل است بر بحث از انواع چیزهایی که ارزش ذاتی دارند، و انواع اعمالی که بایستی انجام گیرند.
متن مبانی اخلاق در اینجا همراه با پیشدرآمد منتشر نشدهای آمده است که مور به قصد ویراست دوم کتاب، که هیچگاه به انجام نرسید، نوشته بود.
این پیشدرآمد، گو اینکه به اتمام نرسید، به وضوح بیانگر اندیشههای پسین مور در باب کارِ (قبلی) خود اوست. همچنین این مجلد دو قطعه مهم از نوشتههای اخلاقی بعدی مور: «اختیار» و «مفهوم ارزش ذاتی» با مقدمهای جدید از توماس بالدوین را دربر میگیرد.
بر همه دانشپژوهان و طالبان آثار مور و نظریه اخلاقی به نحو عام، خواندن این اثر فرض است.
اثر پیش رو با عنوان مبانی اخلاق که قبلاً یک بار توسط پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى منتشر شده، دومین فعالیت مشترک سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانى دانشگاهها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی و پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى است که مىتواند براى اساتید، دانشجویان و پژوهشگران فلسفه اخلاق و زمینههاى وابسته به آن در حوزهها و دانشگاهها مفید واقع شود.
فصل 1: موضوع اخلاق
فصل 2: اخلاق طبیعت گرایانه
فصل 3: لذت گرایی
فصل 4: اخلاق مابعدالطبیعی
فصل 5: فلسفه اخلاق در رابطه با رفتار
فصل 6: آرمان یگانه
فلسفه اشراق
این کتاب برای دانشجویان رشته الهیات و معارف اسلامی گرایش فلسفه و حکمت اسلامی در مقطع کارشناسی و رشته فلسفه غرب در مقطع کارشناسی ارشد به عنوان منبع اصلی درس «حکمت اشراق» به ارزش 2 واحد تدوین شده است.
امید است علاوه بر دانشجویان، سایر علاقهمندان، مانند پژوهشگران حوزوی نیز از آن بهرهمند شوند.
کلام اسلامی: توحید،صفات و افعال الهی
این کتاب برای دانشجویان رشتههای الهیات (فلسفه و حکمت اسلامی، فلسفه و کلام اسلامی، علوم قرآن و حدیث، فقه و مبانی حقوق اسلامی و ...) در مقطع کارشناسی به عنوان منبع درسی «کلام اسلامی (1)» به ارزش 2 واحد تدوین شده است.
فهرست :
درآمد
چکیده
درس اول: درباره علم کلام
درس دوم: اثبات وجود خدای متعال
درس سوم: خدای قادر و مختار
درس چهارم: خدای عالم و دانا
درس پنجم: خدای زنده، مرید، مدرِک، متکلم و باقی
درس ششم: صفات سلبی خداوند
درس هفتم: ادامه صفات سلبی خداوند
درس هشتم: رؤیت خداوند
درس نهم: دیگر صفات ثبوتی و صفات خبری خداوند
درس دهم: حسن و قبح افعال
درس یازدهم: حکمت و عدل الهی
درس دوازدهم: جبر و اختیار
درس سیزدهم: قضا و قدر
درس چهاردهم: تکلیف الهی
درس پانزدهم: لطف،آلام و اعواض
کتابنامه
کلام جدید
درسنامۀ پژوهشمحور و روشمندکلام جدید با تکیه بر منابع دست اول در پی افادۀ مفاهیم و مضامین مرتبط با چیستی کلام جدید است. فصلهای 12 گانۀکتاب جستارهایی مختلف از انواع تعاریف، خاستگاه و زبان دین، تجربۀ دینی، رابطه دین با جامعه یا اخلاق و نیز سایر موضوعات را پوشش میدهد. ویژگی متمایز این اثر، مراعات اختصار در عین جامعیت و نیز بومیسازی مطالب در عین بهرهگیری از منابع لاتین است. نگارنده با ترسیم کادرهایی چند در لابلای متن، مخاطب را به باریکبینی میخواند و از این رهگذر به مطالب، هم عمق و هم انعطاف میبخشد.
فهرست :
پیشگفتار
فصل اول: دین و مطالعات دینی
فصل دوم: خاستگاه دین
فصل سوم: اثبات وجود خدا
فصل چهارم: صفات خداوند
فصل پنجم: جایگاه شرور در نظام آفرینش
فصل ششم: نیاز به دین
فصل هفتم: زبان دینی
فصل هشتم: عقل و وحی
فصل نهم: تجربه دینی
فصل دهم: کثرتگرایی دینی
فصل یازدهم: دین در عرصه جامعه
فصل دوازدهم: دین و اخلاق
منابع
فرهنگ اصطلاحات و اعلام
نمایه
آشنایی با ادیان بزرگ
دین به عنوان پدیده ای که هیچ گاه از انسان جدا نشده و به دلیل تأثیر شگفت آور آن در زندگی بشر و نقش آن در رشد و شکوفایی علم و هنر، برای پژوهشگران اهمیت فراوانی دارد.
فایده دیگر مطالعه تاریخ ادیان، بهره بردن از آن در برقراری ارتباط با افراد و جوامع گوناگون است.
از این رو، دولتهای بزرگ برای تحمیل سیطره خود بر دولتهای کوچک، به سراغ خاورشناسان می روند و از آگاهیهای آنان در باب روحیات و باورهای ملتها استفاده می کنند.
تحقیق در تاریخ ادیان برای دینداران سود معنوی دارد و به باورهای دینی ایشان عمق می بخشد. آنان در بحث خود، کژیها و ناهنجاریهای ادیان رقیب را جستجو می کنند و درصددند درستی دین مورورثی و مقبول خویش را ثابت کنند. نویسنده سعی کرده در بررسی هر یک از ادیان، به تناسب اهمیت آنها، نکات مهم و برجسته آن دین را بیان کند و از ذکر موارد غیر مهم و غیر ضروری بپرهیزد.
اشتراک ما مسلمانان در پیشینه و زمینه های فرهنگی با دو دین یهود و مسحیت، موجب شده شناخت دقیق تر آن دو دین برای ما اهمیت بیشتری پیدا کند.
از طرفی سیطره فرهنگ غرب مسیحی، و ضرورت مواجهه صحیح و از سر آگاهی با آن، شناخت بیشتری را از مسیحیت اقتضا می کند. افزایش ارتباطات و بیشتر شدن ضرورت گفتگوی ادیان، به ویژه ادیان ابراهیمی، بر اهمیت آشنایی با یهودیت و مسیحیت می افزاید.
به همین دلیل حجم بیشتری از این کتاب به این دو دین به ویژه مسیحیت اختصاص یافته است.
ساختار انقلابهای علمی
به رغم شگفتی نویسنده ساختار انقلابهای علمی و دیگران، این کتاب پرنفوذترین کتاب فلسفه انگلیسی زبان در نیمه دوم قرن بیستم از آب درآمد.
کتاب کوهن آغاز پایان تجربه گرایی منطقی را رقم زد. ریچارد رورتی میگوید: «تامس کوهن و دیگرانی که تأکید کرده اند مشاهده از نظریه انفکاک ناپذیر است بدین ترتیب مرا قانع کردند».
السدر مک اینتایر نیز می گوید: «به نظر من مفاهیم صدق و عقلانیت و آفاقیت فقط به مثابه مفاهیم محدودی برای داخل علوم مطرح نشدند بلکه به منزله بخشی از ایدئولوژی علوم مطرح شدند، ایدئولوژی ای که از نهضت روشنفکری قرن هجدهم اروپا عمدتاً بر فرهنگ ما سیطره داشته است.
تأثیر انتقادات کوهن، فوکو، دریدا، و دیگران بوده است که آن ایدئولوژی را مضمحل کرده است». دانلد دیویدسون می گوید: «کوهن فوق العاده است در اینکه با به کارگیری زبان پس از انقلاب، بیان می کند که امور، قبل از انقلاب چگونه بوده اند». هیلری پاتنم می گوید: «...کوهن نکات مهم چندی درباره نظریه های علمی و نیز درباره اینکه فعالیت علمی باید چگونه نگریسته شود مطرح کرده است».
پل فایرابند اینچنین می گوید: «کوهن این نکته بسیار جالب و انقلابی را مطرح می کند که فیزیک، سنتی تاریخی است و بنابراین همان قدر نیازمند فهم درونی است که خود تاریخ آن».
کارل پاپر می گوید: « نقادی پروفسور کوهن نسبت به آراء من درباره علم جالب ترین نقادی ای است که من تاکنون با آن مواجه شده ام». همچنین می گوید: «کوهن مرا بسیار خوب فهم می کند به نظر من بهتر از اکثر منتقدانی که من می شناسم؛ و نقد اصلی وی بسیار مهم است».
او می گوید: «کوهن چیزی را کشف کرده است که من نتوانستم ببینم، و از کشف او بینش و بصیرت قابل توجهی به دست آورده ام».