شخصیت رنسانس … رابرت هوک
دوران انقلاب علمی دورهای از تغییرات بنیادی در باورها، افکار و عقاید بود . بسیاری از مورخان بر این اعتقادند که این دوران حدود سال ١٥٥٠ با انتشار نظریات اخترشناسی نیکلاوس کوپرنیک درباره زمین و مکان آن در کیهان در اروپا آغاز شد و در حدود سال ١٧٠٠ با کار برجسته اسحاق نیوتن و قوانین عامی که نتیجه آن بود به پایان رسید . طی این ١٥٠ سال نظرها درباره اخترشناسی ، زیستشناسی و فیزیک و حتی شیوه کار دانشمندان دچار دگرگونیهای عمیقی شد .
رابرت هوک یکی از این دانشمندان معروف بود . او مانند نیوتن نابغه ریاضی نبود ، اما استعدادهای فراوانی داشت . او علاوه بر تصویرگری ، معماری بود که بناهای عمومی و خصوصی بسیاری در لندن طراحی کرد . هوک در زمینههای علمی متعددی نیز کار کرد .
امروزه دانشمندان مایلند بر یک زمینه پژوهشی متمرکز شوند ولی او در آثار خود به فیزیک ، شیمی ، زمینشناسی ، زیستشناسی ، هواشناسی و نجوم پرداخت . رابرت هوک برخی از بزرگترین دانشمندان قرن هفدهم را میشناخت و با آنها کار میکرد . در آن دوره روشهای مدرن علمی به سرعت در حال توسعه بود . مجلد دیگری از مجموعه شخصیتهای تأثیرگذار که مربوط به دوران انقلاب علمی است با نام « رابرت هوک » راهی بازار نشر شده است .
رهبران جهان باستان (5) اسکندر مقدونی
در یک روز خوش پاییزی حول و حوش سال ٣٤٥ قبل از میلاد ، فیلیپ ، پادشاه مقدونیه ، پسرش اسکندر را به ملاقات یک تاجر اسب اهل حومه تسالی برد . مقدونیها ، عاشق اسب بودند و اهالی تسالی به دلیل نزدیکی به دریای اژه ، هم به اسبهای یونانی و هم به اسبهای خارج از مرزهای یونان دسترسی داشتند . در بین اسبهای فروشی ، یکی بوکفالوس نام داشت که به معنای « گاو سر » بود . روی سر این اسب نشانی بزرگ بود و سرش بیش از آنکه شبیه اسب باشد ، شکلِ سر گاو بود . تاجر اسب او را برای فروش گذاشته بود، اما به پادشاه فیلیپ هشدار داد که این اسب خیلی سخت رام میشود .
اسب دوازده سالش بود و به دلیل روح وحشی و قویاش هرگز به طور کامل رام نشده بود . البته کلمات هشدارآمیز نمیتوانست مقدونیها را دلسرد کند ، چون آنها عاشق چالش بودند . بهترین سوارکاران پادشاه فیلیپ یکی پس از دیگری جلو آمدند و سعی کردند بوکفالوس را رام کنند . یکییکی پایین میافتادند ، و یا اصلاً نمیتوانستند سوار اسب شوند . بعد صدای فریادی آمد : « چه اسبی را دارید از دست میدهید ! دلیلش این است که برای رام کردن او خیلی ناتوان و کمتجربه هستید . » او اسکندر بود . بعضی از آدمها به دنیا میآیند که پیروز شوند ، در حالی که بعضیها زاده میشوند که الهامبخش باشند یا برانگیزانند ؛ اسکندر هر سه ویژگی را داشت .
فضای پروستی
خواندن این کتاب گاه به اندازه خواندن اثری از پروست بردباری و صبر میخواهد . نثر نویسنده این کتاب اگر نگوییم به همان زیبایی پنهان در لایههای تودرتوی جملات پروست است ، گاه پیچیدگی قلم پروست را مییابد و به راستی چه دشوار است خواندن متن کسی که چون پروست درباره پروست مینویسد .
« پوله » از آن دسته منتقدان ادبی است که به جای نوشتن متن خشک نقادانهای درباره اثر مورد نظر ، متنی ادبی درباره آن مینویسد : ادبیات در باب ادبیات . از سوی دیگر « پوله » منتقدی است که به قلب آگاهی آفرینشگر نویسنده نقب میزند ، خود را با تجربه نویسنده در لحظه آفرینش اثر همراه میکند و با مخاطب از این تجربه سخن میگوید .
پس این که در خوانش متن پوله از پروست شاهد جملاتی پیچیده هستیم ، بیگمان از یکیشدن تجربه او و پروست نشان دارد . کتاب حاضر در گستره روانشناسی مستقیم یا غیرمستقیم ، تحلیل زیباییشناسانه ، فلسفه ، اخلاق یا مابعدالطبیعه قرار نمیگیرد . گویی نویسنده آن بر فراز قلمرو گسترده جهان مارسل پروست ، مختصات فضایی خاص گسترانده که امکان شناسایی دستهای از نقاط را در دل این قلمرو فراهم میسازد .
شخصیت رنسانس … میگل دِ سروانتس
کتاب « دون کیشوت » تأثیر عظیمی بر فرهنگ جهان داشته است اما نباید این اثر شگرف را جدا از خالق آن در نظر گرفت . « دون کیشوت » تخیلی از خیلی جهات بسیار شبیه « سروانتس » واقعی است . او هم چون شوالیه مجنونش فردی آرمانگرا بود . سروانتس با نوشتههایش ، در جهانی سرشار از زشتی ، زیبایی خودش را آفرید . به علاوه او همانند دون کیشوت به جنگ بر سر راستی ، ولو علیه چیزهای به ظاهر غیرممکن ، باور داشت . سروانتس به رغم بسیاری از ناملایمات ، از جمله فقر و سالهای سپری شده در زندان هیچگاه تسلیم نشد .
او از عهده این کار سترگ برآمد و ادبیاتی گرانقدر برای تمامی نسلها آفرید . او فهمیده بود که « سروانتس » و « دون کیشوت » جدایی ناپذیرند . مجلد دیگری از شخصیتهای تأثیرگذار به « سروانتس » نویسنده اسپانیایی میپردازد و زندگی پر فراز و نشیب او را شرح میدهد . این کتاب در ١١٠ صفحه راهی بازار نشر شده است .
شخصیت معاصر … ایندیرا گاندی
از سال ١٩٠٠ تا امروز بشریت و جهان تغییرات عمدهای داشته است . در این دوره عقاید سیاسی جدید باعث بروز جنگهای جهانی شد . فاشیسم و کمونیسم به جدایی بعضی از کشورها انجامید و دموکراسی بعضی از کشورها را در کنار هم قرار داد . دگرگونیهای بنیادی در نظریهها معیار آزادیهای فردی و رسوم مذهبی و علم و فناوری و صنعت را محک زد . این تغییرات سیاستهای جهانی و درک روابط بینالملل را ضروری کرده است . فضای فکری جهان معاصر بر اصالت انسان و این باور متمرکز شده است که اقتصاد جهانی دنیا را به محیطی با ارتباطات نزدیکتر تبدیل کرده است .
هندوستان یکی از پرجمعیتترین کشورهای جهان است که از سال ١٩٤٧ مستقل شده است . این کشور پیش از آن یکی از مستعمرات بریتانیای کبیر بود . امروزه جمعیت هند بالغ بر یک میلیارد نفر است . در هند ، رهبر حزب صاحب قدرت نخستوزیر میشود . از بین رفتن محبوبیت سبب کاهش آراء میشود و سرانجام نخستوزیر سمتش را از دست میدهد . کتاب حاضر سرگذشت فراز و فرودهای مادر هند ( ایندیرا گاندی ) است . او رهبری و قدرت را بخشی از حق طبیعیاش به حساب میآورد و در دنیای سیاست با هدف تلاش برای استقلال هند بار آمد . او زندگیاش را وقف ملتش کرد . گاندی باور داشت که مردم میتوانند در کنار هم زندگی کنند . مجلد دیگری از مجموعه شخصیتهای تأثیرگذار به ایندیرا گاندی اختصاص یافته که در ١١١ صفحه راهی بازار نشر شده است .
شخصیت معاصر … فرانکلین دلانو روزولت
با آغاز قرن نوزدهم و پیشرفتهای حاصل شده در تمامی حوزههای فعالیت انسان ، دنیای قدیم به مکانی جدید بدل شد. اختراعات جدید روش زندگی را به سرعت تغییر داد و اکتشافات علمی نیز نگرش انسان را به خود دگرگون ساخت. با وقوع جنگ جهانی اول سراسر جهان را جنگ فرا گرفت، و به کارگیری اندیشههایی نظیر کمونیسم و ناسیونالیسم نشان داد که کشورها میتوانند بسیار فراتر از مرزهای خود بر جهان تأثیر بگذارند . مجموعه این تحولات دنیایی را به وجود آورده است که آن را جهان معاصر مینامیم .
« فرانکلین دلانو روزولت » در تمام عمرش از آتش میترسید ، اما عاشق طبیعت، به ویژه مناظر اطراف منزل ییلاقی خود در جزیره کمپوبلوی کانادا بود. دهم ، اوت سال ١٩٢١ بود که به همراه فرزندانش سوار بر قایق ویرئو، از کلبه خانوادگی در جزیره کمپوبلو به قصد ماهیگیری به راه افتاد . هر چند که او قبل از آمدن به تعطیلات کاملاً خسته بود و سختی سفر به جزیره نیز او را خستهتر کرده بود، اجازه نداد خستگی مانع آن شود که همراه فرزندانش از یکی از محبوبترین تفریحهای خود یعنی قایقرانی لذت ببرد .
کجا میبرند درختان مرده را
داستان «کجا میبرند درختان مرده را» زندگی، عواطف و آرزوهای سه نسل از زنان را روایت میکند. راوی داستان، زنی است که امروز را دوست ندارد، امروزی خود کرده و خود ساخته و حالا با نگاهی نوستالژیک به گذشته فکر میکند. زنی غرق در خاطرات و توهمات. آرمانگرا و برج عاجنشین. زنی که میخواست همه چیز را بر هم بزند. تغییر دهد و بهتر کند. با خویی شتابزده و بیاحتیاط. و عاقبت شکست خورده و بیمار. دخترش جوان و بیکار است. بیهدف و بیآرزو و یا به دنبال حقیرترین آرزوها. تنبل و پرمدعا و خودبزرگبین. مصرفکنندهای بیمصرف. تربیت نشده و رها شده در مرداب. اما مادر این زن، زنی تنها، محروم و رنجکشیده. مقاوم و صبور. زنی که میداند از زندگی چه میخواهد. معتقد و سختکوش، اما خشک و بیانعطاف.
زنی که اعتقاداتش با پوست و گوشت و خونش یکی است و اگر بخواهی تغییرش دهی مثل این است که بخواهی بودنش را از او بگیری و نابودش کنی! زنی که بار خانواده را بر دوش میکشد. «عاطفه طیّه» نویسنده جوانی است که داستان این سه زن را روایت کرده است و کتابی خواندنی برای نسل جوان امروزی نگاشته است.
رهبران جهان باستان (7) هانیبال
کسی نمیداند هانیبال چه زمانی نقشه جسورانهترین حمله نظامی تاریخ جهان را کشید . آفتاب صبحگاهی بهاری ، صخرههای سنگیِ بالای ساحل غربی دریای مدیترانه را گرم کرده بود . برفراز آن صخرههای مشرِف به شهر باستانی کارتاژ نو ، قصرهای متعددی قرار داشت که خورشیدِ در حال طلوع به آنها هم گرمی میبخشید . این شهر در قسمت بالای سواحل شرقی شبهجزیره ایبریا قرار داشت ، یعنی در نزدیکی جایی که امروزه شهر اسپانیایی کارتاخنا قرار دارد . قصرها و ردیفِ خانههای شهر در زیر نور صبحگاهی میدرخشید و کودکان که انگار میدانستند اتفاقی مهم در حال رخ دادن است در خیابانهای شهر میدویدند . مردی قویهیکل و گندمگون با چشمان سیاه و نافذ از بالای یکی از قصرها به پایین نگاه میکرد .
نخست به امواج پر تلألؤ پایین دستها و سپس به باغهای سبز زیتون و مزرعههای قهوهای رنگی نظر افکند که در سرتاسر ساحل کشیده شده بود . مرد به کارگران متعددی نگاه کرد که مزارع را شخم میزدند و زمین را برای کشت محصول در بهار آینده آماده میکردند . نام او هانیبال بارکا بود . تنها ٢٨ سال داشت ، ولی بعد از مرگ پدرش ، هامیلکار ، و برادر خواندهاش ، هاسدروبال ، فرمانده ارتش یکی از بزرگترین تمدنهای تاریخ باستان ، یعنی « کارتاژ » شده بود . این فرهنگِ آفریقای شمالی تا ایبریا ( اسپانیا و پرتغال امروزی ) بسط یافته بود و با تأسیس شهر کارتاژ نو نفوذش را تا آن سوی آفریقا گسترش داده بود .